20:I[817158,["/_next/static/immutable/chunks/3zlxnut_1-a4f.js","/_next/static/immutable/chunks/2xl513ed6g9yb.js","/_next/static/immutable/chunks/27e7gv0pu9t-6.js","/_next/static/immutable/chunks/2cgkg8zq8zix6.js"],"default"] 21:T1531,

READING PASSAGE 1

You should spend about 20 minutes on Questions 1–13, which are based on Reading Passage 1 below.

The Tuatara of New Zealand

Tuatara are lizard-like reptiles found only in New Zealand. They are representative of ancient life forms. Tuatara are the sole surviving members of an ancient lineage of reptiles called Sphenodontia, which is over 250 million years old. Because tuatara still resemble fossils of reptiles that lived during the age of dinosaurs, they are often called “living fossils”. Now only two species survive in New Zealand. One is the Brothers Island tuatara which, until recent re-introductions to sanctuaries (safe places for wildlife), survived only on North Brother Island. The other species is the common tuatara, which inhabits many other offshore islands. Although the two species appear similar, they have genetic differences. Tuatara bones have been found in many parts of New Zealand; where dated, they are usually a few hundred to 5,000 years old. It is not known whether these bones belong to the two living species or to others that are now extinct.

Many anatomical features distinguish tuatara from other living reptiles—for example, they have a distinctive pattern of openings in the skull, a unique type of haemoglobin in the blood, and males have no external reproductive organ. Adults range from 30 to 75 centimetres in length and weigh between 250 and 1,200 grams. Males are larger than females and have more developed spines in the crest along the neck, back and tail.

The male tuatara courts the female by approaching her with a proud walk. Tuatara mate in late summer, and the female usually lays 6–10 eggs the following spring in a shallow ground-level nest. She may guard the nest for a few nights, then return to her underground burrow. The eggs incubate for about a year, so hatchlings emerge just as new eggs are being laid the next season. Evidence indicates that the sex of hatchlings is determined by both genetic and environmental factors: warmer eggs are more likely to produce males, while cooler eggs tend to produce females. The hatchlings receive no parental care and must find their own food.

Tuatara live a long time, reaching reproductive maturity at about 15 years and breeding for many decades. Their maximum lifespan is uncertain, but many individuals have lived to 80 years while still looking vigorous and healthy. Tuatara live in underground burrows and are more active at night, though they bask in the sun by day. Both sexes are territorial; males aggressively defend their range by posturing and, if necessary, fighting. Their teeth are their chief weapons, and a bite can cause serious injury. Tuatara are carnivorous, feeding on invertebrates, lizards and the baby seabirds with which they often share burrows.

Tuatara were once widespread and abundant on the New Zealand mainland, but when Polynesian settlers arrived (about 1250–1300 AD) they brought Pacific rats, which killed tuatara. By the time of European settlement in the 1840s, tuatara were almost extinct on the mainland. Some islands provided temporary refuges, but these too were eventually invaded by rats and other mammalian predators.

Gradually tuatara became confined to 32 near-shore islands. Many of these islands were tiny, some only one hectare in size. A few, such as the Poor Knights Islands off the north-eastern coast of New Zealand and some islands in Cook Strait, still support the common tuatara. The Brothers Island tuatara survived only on North Brother Island, but new populations have been created on Titi Island in the Marlborough Sounds and on Somes Island in Wellington Harbour.

Tuatara can live in remarkably dense populations. Most tuatara islands support 50–100 individuals per hectare, so an island of just 10 hectares may hold hundreds. Larger islands rich in seabirds and invertebrates—key tuatara prey—may support even greater densities. The largest population is on Stephens Island, where numbers reach up to 2,500 per hectare in some areas, with a total of at least 30,000 individuals. Overall, the tuatara population across all islands is estimated at 50,000–100,000.

Legal protection was granted to tuatara and their islands in 1895, yet the reptiles continued to decline. Since then, active conservation management has reversed the trend, and new populations have been established on predator-free islands. In the mid-1980s the New Zealand Wildlife Service (now the Department of Conservation) developed methods to eradicate rats from islands. Rats have since been removed from almost all tuatara islands, making these habitats safe for many threatened native species. Conservationists have also collected eggs for incubation, bred tuatara in captivity, and relocated them to rat-free islands off the Northland coast and to Stephens Island in Cook Strait—areas never invaded by rats and largely free of other mammalian predators. Two additional predator-free islands now host tuatara, raising the total to 37. Many more introductions are planned for islands and mainland reserves cleared of predators.

22:T1000,23:T95e,

Questions 7–13

Complete the notes below.

Choose ONE WORD AND/OR A NUMBER from the passage for each answer.

The tuatara

Lifespan

maximum lifespan unknown
many live to at least 7 years

Behaviour

attack other creatures with their 8
eat young 9 that share the same burrows, as well as invertebrates and reptiles

Population

abundant until rats were introduced by 10 people
by the 1840s, hardly any tuatara were found on the 11
islands off the north-eastern coast and in Cook Strait are now home to the 12 tuatara
Brothers Island tuatara found only on North Brother Island
density of tuatara on Stephens Island is up to 13 per hectare

17:["$","$L20",null,{"exam":{"id":"p1-low-112","title":"The Tuatara of New Zealand","titleVi":"Thằn lằn New Zealand","part":"P1","frequency":"low","questionCount":13,"kinds":["True/False/Not Given","Điền ghi chú"],"hasExplanation":true,"questionOrder":["q1","q2","q3","q4","q5","q6","q7","q8","q9","q10","q11","q12","q13"],"displayMap":{"q1":"1","q2":"2","q3":"3","q4":"4","q5":"5","q6":"6","q7":"7","q8":"8","q9":"9","q10":"10","q11":"11","q12":"12","q13":"13"},"answerKey":{"q1":"TRUE","q2":"FALSE","q3":"NOT GIVEN","q4":"FALSE","q5":"NOT GIVEN","q6":"TRUE","q7":"80","q8":"teeth","q9":"seabirds","q10":"Polynesian","q11":"mainland","q12":"common","q13":"2500"},"questionIntroHtml":"","passageHtml":"$21","groups":[{"id":"group-1","kind":"true_false_not_given","questionIds":["q1","q2","q3","q4","q5","q6"],"leadHtml":"","html":"$22","allowOptionReuse":false},{"id":"group-2","kind":"sentence_completion","questionIds":["q7","q8","q9","q10","q11","q12","q13"],"leadHtml":"","html":"$23","allowOptionReuse":false}],"explanations":{"passageNotes":[{"label":"Paragraph 1","text":"Tuatara là loài bò sát giống thằn lằn chỉ còn ở New Zealand, là đại diện của dạng sống cổ xưa, và là loài duy nhất hiện còn của bộ bò sát Sphenodontia tồn tại hơn 250 triệu năm. Vì ngoại hình giống hóa thạch bò sát thời khủng long, tuatara thường được gọi là “hóa thạch sống”, hiện New Zealand chỉ còn hai loài: tuatara đảo Brothers (trước chỉ còn ở đảo North Brother, những năm gần đây được tái đưa vào khu bảo tồn) và tuatara thường (sống ở nhiều đảo gần bờ). Dù hai loài tuatara ngoại hình giống nhau, nhưng có khác biệt di truyền. Nhiều nơi ở New Zealand phát hiện hóa thạch xương tuatara, niên đại phần nhiều từ vài trăm năm đến 5.000 năm trước, hiện chưa thể xác định các bộ xương này thuộc loài hiện còn hay loài đã tuyệt chủng."},{"label":"Paragraph 2","text":"Tuatara có nhiều đặc điểm giải phẫu khác các bò sát hiện còn khác, như cấu trúc lỗ sọ độc đáo, loại hemoglobin đặc biệt trong máu, và con đực không có cơ quan sinh dục ngoài. Tuatara trưởng thành dài 30–75 cm, nặng 250–1.200 gam, con đực lớn hơn con cái, gai ở cổ, lưng và đuôi phát triển hơn."},{"label":"Paragraph 3","text":"Tuatara đực ngẩng đầu tỏ tình với con cái, giao phối cuối hè, tuatara cái thường vào mùa xuân năm sau đẻ 6–10 trứng trong tổ nông trên mặt đất, có thể canh tổ vài đêm rồi quay về hang dưới đất. Trứng ấp khoảng một năm, tuatara con nở đúng lúc tuatara cái đẻ trứng năm sau. Có bằng chứng cho thấy giới tính của con non do di truyền và môi trường cùng quyết định: trứng nhiệt độ cao dễ nở ra con đực, nhiệt độ thấp dễ ra con cái. Tuatara con không được cha mẹ nuôi dưỡng, phải tự kiếm ăn."},{"label":"Paragraph 4","text":"Tuatara sống lâu, khoảng 15 tuổi đạt trưởng thành sinh sản, thời kỳ sinh sản kéo dài hàng chục năm, tuổi thọ tối đa chưa biết, nhưng nhiều cá thể sống đến 80 tuổi vẫn tràn đầy sinh lực. Chúng sống trong hang dưới đất, hoạt động ban đêm, ban ngày tắm nắng; cả đực lẫn cái đều có ý thức lãnh thổ, con đực bảo vệ lãnh thổ bằng tư thế đe dọa thậm chí đánh nhau, răng là vũ khí chính, vết cắn có thể gây thương tích nghiêm trọng. Tuatara ăn thịt, ăn động vật không xương sống, thằn lằn và chim biển non cùng sống trong hang."},{"label":"Paragraph 5","text":"Tuatara từng phân bố rộng và số lượng nhiều trên lục địa New Zealand, nhưng chuột Thái Bình Dương do người định cư Polynesia mang đến năm 1250–1300 SCN săn tuatara, đến thập niên 1840 khi người châu Âu định cư, tuatara trên lục địa gần như tuyệt chủng. Một số đảo từng là nơi trú ẩn tạm thời cho tuatara, nhưng cuối cùng cũng bị chuột và các thú ăn thịt có vú khác xâm nhập."},{"label":"Paragraph 6","text":"Tuatara dần bị giới hạn ở 32 đảo gần bờ, phần nhiều các đảo này diện tích nhỏ hẹp (một số chỉ 1 hécta). Một số ít đảo (như quần đảo Poor Knights ở đông bắc New Zealand, một số đảo ở eo biển Cook) vẫn có tuatara thường sinh sống; tuatara đảo Brothers từng chỉ còn ở đảo North Brother, nay đã lập quần thể mới ở đảo Titi ở Marlborough Sounds và đảo Somes ở cảng Wellington."},{"label":"Paragraph 7","text":"Tuatara có thể sống trong môi trường mật độ rất cao, phần lớn đảo có tuatara mỗi hécta 50–100 con, đảo 10 hécta có thể có hàng trăm con; ở các đảo lớn có chim biển và động vật không xương sống (con mồi chính của tuatara) phong phú, mật độ quần thể có thể cao hơn. Quần thể đảo Stephens lớn nhất, một số khu mỗi hécta đạt 2.500 con, tổng ít nhất 30.000 con; tổng số quần thể tuatara trên mọi đảo ước tính 50.000–100.000 con."},{"label":"Paragraph 8","text":"Năm 1895, tuatara và các đảo chúng sống được pháp luật bảo vệ, nhưng quần thể vẫn tiếp tục giảm. Sau đó quản lý bảo tồn tích cực đã đảo ngược xu hướng này, lập quần thể mới ở đảo không có kẻ săn mồi: giữa thập niên 80, Cục Động vật Hoang dã New Zealand (nay là Bộ Bảo tồn) phát triển kỹ thuật diệt chuột trên đảo, hiện gần như mọi đảo có tuatara đã diệt chuột, cung cấp nơi sống an toàn cho loài bản địa nguy cấp. Nhân viên bảo tồn còn thu trứng ấp nhân tạo, nhân giống tuatara, và đưa chúng về các đảo không chuột ở bờ biển Northland và đảo Stephens ở eo biển Cook (chưa từng có chuột xâm nhập và gần như không có thú săn mồi có vú khác). Hiện đã có thêm hai đảo không kẻ săn mồi đưa tuatara vào, tổng đạt 37 đảo, tương lai dự kiến đưa tuatara vào nhiều đảo hơn và khu bảo tồn trên lục địa đã diệt kẻ săn mồi."}],"questionExplanations":[{"sectionTitle":"Lời giải từng câu","items":[{"questionNumber":1,"text":"Đề bài: The two living species of tuatara look alike.\nDịch đề: Hai loài tuatara hiện còn có ngoại hình giống nhau.\nĐáp án: TRUE\nGiải thích: Đoạn đầu nêu rõ hai loài “appear similar”, đồng thời bổ sung hai loài có khác biệt gen, vì vậy “ngoại hình giống nhau” đúng."},{"questionNumber":2,"text":"Đề bài: Many tuatara bones that have been discovered are millions of years old.\nDịch đề: Nhiều xương tuatara đã được phát hiện có tuổi hàng triệu năm.\nĐáp án: FALSE\nGiải thích: Bài nói những xương này trong niên đại đo được thường là “vài trăm đến 5.000 năm”, không phải “hàng triệu năm”."},{"questionNumber":3,"text":"Đề bài: The tails of male tuatara are a different colour from those of female tuatara.\nDịch đề: Đuôi của tuatara đực có màu khác đuôi của tuatara cái.\nĐáp án: NOT GIVEN\nGiải thích: Bài chỉ nhắc con đực lớn hơn, gai phát triển hơn, không nhắc “khác biệt màu” của đuôi."},{"questionNumber":4,"text":"Đề bài: The female tuatara lays her eggs in a burrow.\nDịch đề: Tuatara cái đẻ trứng trong hang.\nĐáp án: FALSE\nGiải thích: Bài viết con cái đẻ trứng ở “tổ nông trên mặt đất”, canh tổ xong mới quay về hang dưới đất, nên nơi đẻ trứng không phải burrow."},{"questionNumber":5,"text":"Đề bài: There are more female hatchlings than male hatchlings.\nDịch đề: Số con non cái nở ra nhiều hơn con non đực.\nĐáp án: NOT GIVEN\nGiải thích: Bài chỉ nói nhiệt độ ảnh hưởng xu hướng giới tính (nóng thiên về đực, lạnh thiên về cái), không đưa so sánh số lượng tổng."},{"questionNumber":6,"text":"Đề bài: Once they have hatched, young tuatara have to look after themselves.\nDịch đề: Tuatara con sau khi nở phải tự sống.\nĐáp án: TRUE\nGiải thích: Đoạn nói thẳng con non “receive no parental care and must find their own food”."},{"questionNumber":7,"text":"Đề bài: many live to at least ______ years.\nDịch đề: Nhiều cá thể sống ít nhất ______ tuổi.\nĐáp án: 80\nGiải thích: Bài viết many individuals have lived to 80 years, và vẫn khá sung sức."},{"questionNumber":8,"text":"Đề bài: attack other creatures with their ______.\nDịch đề: Chúng tấn công sinh vật khác bằng ______.\nĐáp án: teeth\nGiải thích: Bài nêu rõ răng là vũ khí chính của chúng (Their teeth are their chief weapons)."},{"questionNumber":9,"text":"Đề bài: eat young ______ that share the same burrows.\nDịch đề: Chúng ăn ______ non cùng chung hang.\nĐáp án: seabirds\nGiải thích: Đoạn về thức ăn viết chúng săn baby seabirds."},{"questionNumber":10,"text":"Đề bài: rats were introduced by ______ people.\nDịch đề: Chuột do người ______ mang đến.\nĐáp án: Polynesian\nGiải thích: Đoạn lịch sử viết khi người định cư Polynesia đến đã mang theo chuột Thái Bình Dương."},{"questionNumber":11,"text":"Đề bài: by the 1840s, hardly any tuatara were found on the ______.\nDịch đề: Đến thập niên 1840, hầu như không còn thấy tuatara trên ______.\nĐáp án: mainland\nGiải thích: Bài chỉ ra khi người châu Âu định cư, tuatara trên lục địa New Zealand gần như tuyệt chủng."},{"questionNumber":12,"text":"Đề bài: islands off the north-eastern coast and in Cook Strait are now home to the ______ tuatara.\nDịch đề: Các đảo ngoài khơi bờ đông bắc và ở eo biển Cook hiện là nơi sống của tuatara ______.\nĐáp án: common\nGiải thích: Chỗ đó nhắc các đảo này vẫn nuôi dưỡng common tuatara."},{"questionNumber":13,"text":"Đề bài: density of tuatara on Stephens Island is up to ______ per hectare.\nDịch đề: Mật độ tuatara ở đảo Stephens lên đến ______ mỗi hécta.\nĐáp án: 2500\nGiải thích: Giới hạn trên bài nêu là up to 2,500 per hectare."}]}]}}}]

READING PASSAGE 1

The Tuatara of New Zealand

Questions 1–6

Questions 7–13

The tuatara