20:I[817158,["/_next/static/immutable/chunks/3zlxnut_1-a4f.js","/_next/static/immutable/chunks/2xl513ed6g9yb.js","/_next/static/immutable/chunks/27e7gv0pu9t-6.js","/_next/static/immutable/chunks/2cgkg8zq8zix6.js"],"default"] 21:T16bd,

Whale Culture

A Most social scientists stubbornly resist the idea that animals have culture. Even such advanced cetacean mammals as whales and dolphins clearly don't have art, literature, or architecture. But patient observation over many years has begun to reveal behaviours that can only be learnt from other whales. And that, say whale biologists, constitutes culture.

B So far, humpback and killer whales provide the best evidence of culture in cetaceans, and the song of the male humpback is among the most striking examples. Humpback populations in different oceans sing different songs, but within the same ocean they all stick to the same one. However, during the breeding season the sounds change, as it appears that females are drawn to novel songs. One male might add an extra set of groans; another might drop a series of grunts. Soon all the other males have altered their own rendition to incorporate the changes until they are once again singing the same song. Since this occurs among thousands of whales spread across a vast part of the planet, the change cannot be in response to any factor in the animal's environment. The latest version of the song can be learnt only from other whales – almost certainly by imitation.

C Culture plays an even bigger part in the life of killer whales. Nowhere is this more obvious than along the north-west coast of America, where killer whales are split into two distinct populations – 'residents' and 'transients'. They live in the same stretch of water, but they don't mingle. In effect, they belong to two quite separate cultures. Residents live in stable groups, or ‘pods', made up of two or three mothers and their offspring - perhaps 20 whales in all. Calves stay with their mothers throughout adulthood, and in many years of observation no one has ever seen a whale switch pods. Transients travel in smaller, more changeable groups of between three and six.

D One of the most obvious distinctions between the transient and resident societies is the way they impart information. Killer whales detect prey with a range of echo-locating clicks, but converse with a vocabulary of squeaks, whistles and whines. Transients have only a few such calls, and all transient societies share the same ones. Residents have a much more extensive repertoire, and each family group has its own unique and distinctive set of calls. Despite regular interaction between them, each resident pod sticks firmly to its own dialect. Research shows these dialects are maintained for at least 40 years.

E To qualify as part of killer whale culture, dialects must be learnt from other members of the pod. Animals with different dialects share the same waters, so the variation can't be a product of physical environment. ‘And we can throw out the notion that dialects are inherited,' says Lance Barrett-Lennard of the University of British Columbia. He has spent the past seven years analysing DNA from 270 whales. His paternity tests reveal that female killer whales invariably attract mates from outside their own pod – males with a very different dialect. If dialects were programmed by genetics, call patterns from both father and mother would be passed on to the calf. ‘A calf uses the calls of its maternal pod very precisely. There's no input from the father,' says Barrett-Lennard.

F The question still remains – is this culture? It is, according to Frans de Waal of Emory University in Atlanta, who argues that culture is just another biological adaptation that has evolved in many creatures. One benefit of viewing culture in this way is that you can start to understand how and why it might have arisen in these creatures. Whales have several biological attributes that give them an advantage in social learning. Apart from their advanced mental abilities, they are adept at recognising sounds: ideal for communicating in the marine environment. Many species spend years rearing their offspring, and live in small, stable, multi-generational societies, a social system that provides ample opportunity for teaching and learning.

G But why have cetaceans evolved the ability to learn from other group members? Experts in whale biology believe that ecological factors and the need to adapt to sudden changes in the environment played a large part in the emergence of culture. Although the ocean is a relatively stable habitat in many ways, it is highly changeable in one crucial respect – the availability of food. One moment there might be a plentiful supply of fish, the next they've disappeared. When that happens, the past experience of senior members of the group – and the ability to share this knowledge – is a huge asset. The dialects of killer whales allow members of the group to identify each other, enabling them to share information about food hot spots. Among resident killer whales, it also allows females to avoid inbreeding by picking out a mate with a strange dialect from outside their pod, says Barrett-Lennard.

H The importance of sharing information seems to have led to biological changes in at least some species of whale. Female killer whales, like humans, are very unusual in that they live up to a quarter of a century after they have had their descendants. And what whale matriarchs offer is the most important thing of all – cultural knowledge, vital for the group's survival, passed directly from one generation to the next.

22:Te24,23:T539,

Questions 32–34

Complete the summary below.

Choose NO MORE THAN TWO WORDS from the passage for each answer.

It has been observed that resident killer whales invariably live in fixed family groups, known as 32 . Each of these has its own unique set of calls, despite close contact with other family groups. As the same areas of ocean contain many different groups with widely varying dialects, it is clear that these differences could not have emerged as a result of the whales' 33 .

According to tests conducted by Lance Barrett-Lennard, a calf communicates exclusively with the dialect of the group to which its 34 belongs. Barrett-Lennard also rejects the idea that the call patterns are inherited.

24:T5d9,

Questions 35–37

Choose THREE letters, A–F.

Which THREE of the following features of whales are mentioned in the passage?

A intelligence

B physical strength

C sensitivity to sound

D prolonged life span

E lengthy period of fertility

F adaptability to a variety of foods

25:Taa4,

Questions 38–40

Reading Passage 3 has eight paragraphs, A–H.

Which paragraph contains the following information?

	A	B	C	D	E	F	G	H
38 an example of the kind of information passed by whales to each other
39 a reference to variations in communication styles between different cultures within one species
40 ways in which the skills of whales are favourable for the development of culture

17:["$","$L20",null,{"exam":{"id":"p3-high-15","title":"Whale Culture","titleVi":"Văn hóa cá voi","part":"P3","frequency":"high","questionCount":14,"kinds":["Yes/No/Not Given","Điền tóm tắt","Trắc nghiệm","Ghép thông tin"],"hasExplanation":true,"questionOrder":["q1","q2","q3","q4","q5","q6","q7","q8","q9","q10","q11","q12","q13","q14"],"displayMap":{"q1":"27","q2":"28","q3":"29","q4":"30","q5":"31","q6":"32","q7":"33","q8":"34","q9":"35","q10":"36","q11":"37","q12":"38","q13":"39","q14":"40"},"answerKey":{"q1":"YES","q2":"NO","q3":"YES","q4":"NO","q5":"NOT GIVEN","q6":"pods","q7":"physical environment","q8":"mother","q9":"A","q10":"C","q11":"D","q12":"G","q13":"D","q14":"F"},"questionIntroHtml":"","passageHtml":"$21","groups":[{"id":"group-1","kind":"yes_no_not_given","questionIds":["q1","q2","q3","q4","q5"],"leadHtml":"","html":"$22","allowOptionReuse":false},{"id":"group-2","kind":"summary_completion","questionIds":["q6","q7","q8"],"leadHtml":"","html":"$23","allowOptionReuse":false},{"id":"group-3","kind":"multi_choice","questionIds":["q9","q10","q11"],"leadHtml":"","html":"$24","allowOptionReuse":false},{"id":"group-4","kind":"table_completion","questionIds":["q12","q13","q14"],"leadHtml":"","html":"$25","allowOptionReuse":false}],"explanations":{"passageNotes":[{"label":"Paragraph A","text":"Phần lớn các nhà khoa học xã hội ngoan cố chống lại quan điểm cho rằng động vật có văn hóa. Ngay cả những động vật có vú thuộc bộ cá voi cao cấp như cá voi và cá heo rõ ràng cũng không có nghệ thuật, văn học hay kiến trúc. Nhưng qua nhiều năm quan sát kiên nhẫn đã bắt đầu hé lộ một số hành vi chỉ có thể học được từ những con cá voi khác. Các nhà sinh học cá voi nói đó chính là văn hóa."},{"label":"Paragraph B","text":"Cho đến nay, cá voi lưng gù và cá voi sát thủ cung cấp bằng chứng tốt nhất cho việc cá voi có văn hóa, trong đó tiếng hát của cá voi lưng gù đực là một trong những ví dụ nổi bật nhất. Các quần thể cá voi lưng gù ở các đại dương khác nhau hát những bài khác nhau, nhưng trong cùng một đại dương, chúng đều kiên trì hát cùng một bài. Tuy nhiên, vào mùa sinh sản, âm thanh có thay đổi, vì con cái dường như bị thu hút bởi tiếng hát mới lạ. Một con đực có thể thêm một chuỗi tiếng rên; con khác có thể bỏ đi một chuỗi tiếng lầm bầm. Rất nhanh, mọi con đực khác thay đổi cách thể hiện để đưa những thay đổi đó vào, cho đến khi chúng lại hát cùng một bài. Vì điều này xảy ra giữa hàng nghìn con cá voi phân bố trên vùng rộng lớn của Trái Đất, sự thay đổi này không thể là phản ứng với bất kỳ yếu tố nào trong môi trường của động vật. Phiên bản mới nhất của bài hát chỉ có thể học từ những con cá voi khác — gần như chắc chắn là qua bắt chước."},{"label":"Paragraph C","text":"Văn hóa đóng vai trò quan trọng hơn trong đời sống của cá voi sát thủ. Điều này rõ nhất ở bờ biển tây bắc châu Mỹ, nơi cá voi sát thủ chia thành hai quần thể rất khác nhau — “loại cư trú” và “loại lang thang”. Chúng sống trong cùng vùng nước nhưng không sống chung. Thực tế, chúng thuộc hai nền văn hóa hoàn toàn khác nhau. Loại cư trú sống trong các nhóm ổn định hoặc “pod” (đàn), gồm hai đến ba con mẹ cùng con cái của chúng — tổng cộng khoảng 20 con cá voi. Con non ở với mẹ suốt cả đời trưởng thành, qua nhiều năm quan sát, chưa từng ai thấy một con cá voi chuyển đàn. Loại lang thang thì theo nhóm ba đến sáu con, hình thành các nhóm nhỏ hơn, biến động hơn."},{"label":"Paragraph D","text":"Một trong những khác biệt rõ nhất giữa xã hội loại lang thang và loại cư trú là cách chúng truyền thông tin. Cá voi sát thủ dùng một loạt tiếng lách cách định vị bằng tiếng vang để dò con mồi, nhưng trò chuyện bằng vốn từ gồm tiếng rít, tiếng huýt và tiếng rên rỉ. Loại lang thang chỉ có vài loại tiếng gọi như vậy, và mọi xã hội loại lang thang đều chung các tiếng gọi giống nhau. Loại cư trú có vốn tiết mục phong phú hơn, mỗi nhóm gia đình có bộ tiếng gọi riêng, độc đáo và khác biệt. Dù thường xuyên tương tác với nhau, mỗi đàn loại cư trú vẫn kiên định giữ phương ngữ của mình. Nghiên cứu cho thấy các phương ngữ này được duy trì ít nhất 40 năm."},{"label":"Paragraph E","text":"Để đủ tư cách là một phần của văn hóa cá voi sát thủ, phương ngữ phải được học từ các thành viên khác của đàn. Những con vật có phương ngữ khác nhau chia sẻ cùng một vùng nước, nên sự biến dị này không thể là sản phẩm của môi trường vật lý. “Chúng ta có thể bỏ ý niệm rằng phương ngữ do di truyền,” Lance Barrett-Lennard của Đại học British Columbia nói. Ông đã dành bảy năm qua phân tích DNA của 270 con cá voi. Xét nghiệm huyết thống của ông cho thấy cá voi sát thủ cái luôn thu hút bạn đời từ ngoài đàn của mình — những con đực có phương ngữ rất khác. Nếu phương ngữ do gen lập trình, kiểu tiếng gọi của cả bố lẫn mẹ đều sẽ truyền cho con. “Con non dùng tiếng gọi của đàn bên mẹ rất chính xác. Không có đóng góp từ phía bố,” Barrett-Lennard nói."},{"label":"Paragraph F","text":"Câu hỏi vẫn còn đó — đây có phải văn hóa không? Theo Frans de Waal của Đại học Emory ở Atlanta, đúng vậy. Ông cho rằng văn hóa chỉ là một sự thích nghi sinh học khác tiến hóa ở nhiều sinh vật. Một lợi ích của việc nhìn văn hóa theo cách này là bạn có thể bắt đầu hiểu nó hình thành như thế nào và vì sao ở các sinh vật đó. Cá voi có vài thuộc tính sinh học mang lại cho chúng lợi thế học tập xã hội. Ngoài năng lực trí tuệ tiên tiến, chúng còn giỏi nhận dạng âm thanh: đây là lựa chọn lý tưởng để giao tiếp trong môi trường biển. Nhiều loài dành nhiều năm nuôi con và sống trong các xã hội nhỏ, ổn định nhiều thế hệ, hệ thống xã hội này mang lại nhiều cơ hội cho việc dạy và học."},{"label":"Paragraph G","text":"Nhưng vì sao cá voi tiến hóa khả năng học từ các thành viên khác trong nhóm? Các chuyên gia sinh học cá voi cho rằng yếu tố sinh thái và nhu cầu thích nghi với thay đổi đột ngột của môi trường đóng vai trò lớn trong sự xuất hiện của văn hóa. Dù đại dương ở nhiều mặt là môi trường sống tương đối ổn định, nhưng ở một mặt then chốt lại rất biến động — nguồn thức ăn. Lúc trước có thể còn nguồn cá dồi dào, lúc sau chúng biến mất. Khi điều này xảy ra, kinh nghiệm quá khứ của các thành viên lớn tuổi trong nhóm — và khả năng chia sẻ kiến thức đó — là tài sản lớn. Phương ngữ của cá voi sát thủ cho phép các thành viên trong nhóm nhận ra nhau, giúp chúng chia sẻ thông tin về điểm nóng thức ăn. Ở cá voi sát thủ loại cư trú, điều này còn cho phép con cái tránh giao phối cận huyết bằng cách chọn bạn đời từ ngoài đàn có phương ngữ xa lạ, Barrett-Lennard nói."},{"label":"Paragraph H","text":"Tầm quan trọng của việc chia sẻ thông tin dường như đã dẫn đến thay đổi sinh học ở ít nhất một số loài cá voi. Cá voi sát thủ cái, giống con người, rất bất thường vì chúng có thể sống tới một phần tư thế kỷ sau khi có con. Mà thứ quan trọng nhất cá voi bà chúa cung cấp chính là — tri thức văn hóa, rất quan trọng cho sự sống còn của nhóm, truyền trực tiếp từ thế hệ này sang thế hệ sau."}],"questionExplanations":[{"sectionTitle":"Lời giải từng câu","items":[{"questionNumber":27,"text":"(1) Câu 27: Resident killer whales appear to remain with their maternal group for life. (Cá voi sát thủ loại cư trú dường như ở lại nhóm bên mẹ suốt đời.)\nĐáp án: YES\nGiải thích: Định vị đoạn 3 (đoạn C). Bài nói: \"Calves stay with their mothers throughout adulthood... no one has ever seen a whale switch pods\" (con non ở với mẹ suốt cả đời trưởng thành… chưa từng ai thấy một con cá voi chuyển đàn)."},{"questionNumber":28,"text":"(2) Câu 28: Resident killer whales have a more restricted range of calls than transients. (Cá voi sát thủ loại cư trú có phạm vi tiếng gọi hạn chế hơn loại lang thang.)\nĐáp án: NO\nGiải thích: Định vị đoạn 4 (đoạn D). Bài đối chiếu chỉ ra loại lang thang chỉ có vài loại tiếng gọi, còn \"Residents have a much more extensive repertoire\" (loại cư trú có vốn tiết mục phong phú hơn). Đề nói ngược."},{"questionNumber":29,"text":"(3) Câu 29: There is a vocabulary of sounds which is common to all transient killer whales. (Có một vốn âm thanh chung cho mọi cá voi sát thủ loại lang thang.)\nĐáp án: YES\nGiải thích: Định vị đoạn 4 (đoạn D). Bài nói: \"all transient societies share the same ones\" (mọi xã hội loại lang thang đều chung các tiếng gọi giống nhau)."},{"questionNumber":30,"text":"(4) Câu 30: Resident killer whales share the dialects of other resident communities living in the same waters. (Cá voi sát thủ loại cư trú chia sẻ phương ngữ của các cộng đồng cư trú khác sống cùng vùng nước.)\nĐáp án: NO\nGiải thích: Định vị đoạn 4 (đoạn D). Bài nói: \"each family group has its own unique and distinctive set of calls... each resident pod sticks firmly to its own dialect\" (mỗi nhóm gia đình có bộ tiếng gọi riêng, độc đáo và khác biệt… mỗi đàn loại cư trú đều kiên định giữ phương ngữ của mình)."},{"questionNumber":31,"text":"(5) Câu 31: The dialects of transient killer whales remain constant over time. (Phương ngữ của cá voi sát thủ loại lang thang giữ nguyên không đổi theo thời gian.)\nĐáp án: NOT GIVEN\nGiải thích: Đoạn 4 nhắc phương ngữ của loại cư trú (resident) được duy trì ít nhất 40 năm (maintained for at least 40 years), nhưng với loại lang thang (transient), chỉ nói chúng chung các tiếng gọi giống nhau, không nói rõ có giữ nguyên không đổi theo thời gian (constant over time) hay không."},{"questionNumber":32,"text":"(1) Câu 32: It has been observed that resident killer whales invariably live in fixed family groups, known as 32 \\___\\___. (Người ta quan sát thấy cá voi sát thủ loại cư trú luôn sống trong các nhóm gia đình cố định, gọi là 32 \\___\\___.)\nĐáp án: pods\nGiải thích: Định vị đoạn 3 (đoạn C). Bài: \"Residents live in stable groups, or 'pods'\" (loại cư trú sống trong các nhóm ổn định, hay còn gọi là “pod”)."},{"questionNumber":33,"text":"(2) Câu 33: ...it is clear that these differences could not have emerged as a result of the whales' 33 \\___\\___. (……rõ ràng những khác biệt này không thể xuất hiện như kết quả của 33 \\___\\___ của cá voi.)\nĐáp án: physical environment\nGiải thích: Định vị đoạn 5 (đoạn E). Bài: \"Animals with different dialects share the same waters, so the variation can't be a product of physical environment\" (những con vật có phương ngữ khác nhau chia sẻ cùng một vùng nước, nên sự biến dị này không thể là sản phẩm của môi trường vật lý)."},{"questionNumber":34,"text":"(3) Câu 34: ...a calf communicates exclusively with the dialect of the group to which its 34 \\___\\___ belongs. (……con non chỉ giao tiếp bằng phương ngữ của nhóm mà 34 \\___\\___ của nó thuộc về.)\nĐáp án: mother\nGiải thích: Định vị đoạn 5 (đoạn E). Bài: \"A calf uses the calls of its maternal pod very precisely. There is no input from the father\" (con non dùng tiếng gọi của đàn bên mẹ rất chính xác. Không có đóng góp từ phía bố). \"Maternal pod\" tương ứng \"group to which its mother belongs\"."},{"questionNumber":38,"text":"(1) Câu 38: an example of the kind of information passed by whales to each other (một ví dụ về loại thông tin cá voi truyền cho nhau)\nĐáp án: G\nGiải thích: Định vị đoạn 7 (đoạn G). Bài: \"enabling them to share information about food hot spots\" (giúp chúng chia sẻ thông tin về điểm nóng thức ăn)."},{"questionNumber":39,"text":"(2) Câu 39: a reference to variations in communication styles between different cultures within one species (nhắc đến sự khác nhau về phong cách giao tiếp giữa các nền văn hóa khác nhau trong cùng một loài)\nĐáp án: D\nGiải thích: Định vị đoạn 4 (đoạn D). Đoạn này đối chiếu chi tiết sự khác biệt về tiếng gọi (vocabulary/repertoire) giữa transients (loại lang thang) và residents (loại cư trú)."},{"questionNumber":40,"text":"(3) Câu 40: ways in which the skills of whales are favourable for the development of culture (những cách các kỹ năng của cá voi thuận lợi cho sự phát triển văn hóa)\nĐáp án: F\nGiải thích: Định vị đoạn 6 (đoạn F). Bài liệt kê các thuộc tính sinh học (attributes) của cá voi: \"recognising sounds\", \"live in small, stable, multi-generational societies\", và chỉ ra điều này tạo cơ hội cho việc dạy và học, tức có lợi cho sự phát triển văn hóa."}]}]}}}]

Whale Culture

Questions 27–31

Questions 32–34

Questions 35–37

Questions 38–40