20:I[817158,["/_next/static/immutable/chunks/3zlxnut_1-a4f.js","/_next/static/immutable/chunks/2xl513ed6g9yb.js","/_next/static/immutable/chunks/27e7gv0pu9t-6.js","/_next/static/immutable/chunks/2cgkg8zq8zix6.js"],"default"] 21:T16f1,

READING PASSAGE 3

You should spend about 20 minutes on Questions 27–40, which are based on Reading Passage 3 below.

All in the family

A person’s brothers and sisters can have a powerful effect on their adult behaviour

We can choose our friends, the saying goes, but we cannot choose our family of origin. Our parents provide the genetic material and make powerful early role models, but even more influential in determining what kind of adult we will become are our brothers and sisters — our siblings. They occupy a position of unique intimacy in our lives and cast a longer shadow than many recognise or are prepared to acknowledge. By turns, enraging and lovable, familiar and mysterious, our brothers and sisters are the human beings who people our first social relationships. And a sibling relationship is the most enduring relationship many of us will ever have — no less emotionally intense than the bonds we form with our spouses and our own children — if only because they started when we were so young.

Surprising new research by Dr Gene Brody found that having older children who do well in school and are well liked by other children leads to parental ‘basking’ — increasing mothers’ self-esteem. It is clear that in turn this is associated with more positive parenting of younger children, who display fewer behavioural problems as a result. Conversely, parents who get a difficult first child may in turn experience a negative spiral of household tension.

International sports star Piri Weepu is a rugby hard man, but at least some of his tough temperament was forged long ago in the family home. His older brother Billy started rugby — tackling little Piri when he was just four — to ‘harden him up’. It seemed to work. Piri followed his brother in playing for the under-sevens league before he even started school. There are as many such stories as there are families: in the formative hothouse of the family, siblings interact in complex ways with the powerful forcefields of parents, genetics and personality already at work. It starts with birth order, which determines play roles: the firstborn leader, the middle-child mediator and the rebellious youngest. These are roles that can stick for life.

Clinical psychologist Claire Cartwright says she has clients who believe, and it might not have been true, that they were treated differently from their siblings, that one child in the family was preferred over others. They are quite convinced that the parental judgements on them all those years ago were harsher, and that they were the ones who always got into trouble. Later, in the workplace, such a person might be particularly defensive, and so behave in a way more prone to attracting harsh judgements.

However, the research shows that being Mummy or Daddy’s favourite has its own traps. If you were the easy-going, co-operative child at home, you probably excelled at pleasing parents and, later, bosses. But you might, as an adult, find it hard to be assertive with authority figures and lack direction. On the other hand, the sibling who is disruptive and annoying as a child may be able to reinterpret that role later, turning those attention-seeking characteristics into strengths like determination and leadership.

How is it that full siblings, despite sharing DNA, can turn out so differently? One answer is that, in fact, each sibling grows up in a different family, a unique micro-culture. For example, the firstborn is, for a while, an only child, and therefore has a completely different experience of the parents than those born later. The parents themselves are growing up too, weathering hardship or good fortune, so one sibling might experience stability and closeness while another might be raised in the midst of crisis.

Of course, there are many positive aspects of sibling relationships. Annette Henderson, a lecturer in psychology, says firstborn children learn vocabulary more quickly than their siblings because they are not competing to spend one-on-one time with parents. But younger children in turn benefit from unintentional instruction from their bigger brothers and sisters, acquiring entire phrases and an understanding of social concepts such as politeness. Similarly, a Cambridge University study of 140 children found that even when there is a great deal of conflict, siblings will still create a rich world of play and make-believe that extends them developmentally. Love-hate relationships were common among the children, but even those who fought the most had as many positive interactions as the other sibling pairs. It is also true that children compete for parental attention by making themselves different from their brothers and sisters, particularly if they are close in age. A 2003 research paper studied adolescents from 185 families over two years, finding that those who changed to differentiate themselves from their siblings increased the amount of warmth they gained from parents, and also developed stronger personalities and a better sense of their own identity.

Another consideration is that many families today are smaller and more intimate than their historical counterparts. This may be advantageous because siblings tend to know each other better and remain lifelong friends compared to children from bigger or more widely spaced families, who perhaps lose touch with one another after leaving home. Then there was a 2010 American study which found that having a sister, whether younger or older, meant that 10- to 14-year-olds were less likely to feel lonely, unloved, self-conscious or fearful. The same study found that having a loving sibling of either gender promoted good deeds, such as helping a neighbour around the house or helping other children at school.

22:T785,23:Tb4a,24:T16f3,

Questions 35-40

Complete the summary using the list of phrases, A-K, below.

Write the correct letter, A-K, in boxes 35-40 on your answer sheet.

35 Annette Henderson suggests that young children’s interactions with older siblings involve ...

36 a Cambridge study found that siblings still enjoy ...

37 Research conducted in 2003 suggests that children develop ...

38 the trend for smaller families may mean today’s siblings enjoy ... as adults.

39 a 2010 American study linked having a sister with ... among children aged 10-14.

40 having a sibling may promote ... according to the same study.

A parental love

B imaginative games

C physical development

D generous behaviour

E strong marriages

F greater individuality

G learning experiences

H career success

I closer relationships

J healthy competition

K mental well-being

25:T58d,Dĩ nhiên, quan hệ anh chị em cũng có nhiều mặt tích cực. Giảng viên tâm lý học Annette Henderson nói con cả học từ vựng nhanh hơn em, vì họ không phải tranh thời gian riêng với cha mẹ. Nhưng đứa nhỏ ngược lại cũng được lợi từ sự dạy dỗ vô tình của anh chị, học được cụm từ hoàn chỉnh và hiểu các khái niệm xã hội như phép lịch sự. Tương tự, nghiên cứu của Đại học Cambridge trên 140 trẻ em phát hiện, dù có nhiều xung đột, anh chị em vẫn tạo ra thế giới trò chơi và tưởng tượng phong phú, điều này thúc đẩy sự phát triển của chúng. Mối quan hệ vừa yêu vừa ghét giữa những đứa trẻ này là phổ biến, nhưng ngay cả những anh chị em xung đột nhiều nhất cũng có số lần tương tác tích cực ngang với những anh chị em khác. Cũng đúng là trẻ em giành sự chú ý của cha mẹ bằng cách làm mình khác anh chị em, đặc biệt khi tuổi gần nhau. Một bài nghiên cứu năm 2003 theo dõi thanh thiếu niên từ 185 gia đình trong hai năm, phát hiện những người thay đổi bản thân để khác với anh chị em nhận được nhiều sự ấm áp hơn từ cha mẹ, đồng thời phát triển cá tính mạnh hơn và ý thức về bản sắc tốt hơn.17:["$","$L20",null,{"exam":{"id":"p3-high-229","title":"All in the family","titleVi":"Ảnh hưởng của anh chị em","part":"P3","frequency":"high","questionCount":14,"kinds":["Yes/No/Not Given","Trắc nghiệm","Điền tóm tắt"],"hasExplanation":true,"questionOrder":["q1","q2","q3","q4","q5","q6","q7","q8","q9","q10","q11","q12","q13","q14"],"displayMap":{"q1":"27","q2":"28","q3":"29","q4":"30","q5":"31","q6":"32","q7":"33","q8":"34","q9":"35","q10":"36","q11":"37","q12":"38","q13":"39","q14":"40"},"answerKey":{"q1":"NO","q2":"NOT GIVEN","q3":"NOT GIVEN","q4":"YES","q5":"B","q6":"C","q7":"C","q8":"D","q9":"G","q10":"B","q11":"F","q12":"I","q13":"K","q14":"D"},"questionIntroHtml":"","passageHtml":"$21","groups":[{"id":"group-1","kind":"yes_no_not_given","questionIds":["q1","q2","q3","q4"],"leadHtml":"","html":"$22","allowOptionReuse":false},{"id":"group-2","kind":"single_choice","questionIds":["q5","q6","q7","q8"],"leadHtml":"","html":"$23","allowOptionReuse":false},{"id":"group-3","kind":"matching","questionIds":["q9","q10","q11","q12","q13","q14"],"leadHtml":"","html":"$24","allowOptionReuse":false}],"explanations":{"passageNotes":[{"label":"Paragraph 1","text":"Tục ngữ nói, chúng ta có thể chọn bạn bè nhưng không thể chọn gia đình gốc của mình. Cha mẹ cung cấp vật chất di truyền và sớm trở thành tấm gương mạnh mẽ, nhưng trong việc quyết định chúng ta sẽ trở thành người lớn như thế nào, người có ảnh hưởng hơn lại là anh chị em ruột của chúng ta. Họ chiếm một vị trí thân mật đặc biệt trong cuộc sống của chúng ta, tầm ảnh hưởng sâu rộng hơn nhiều so với điều nhiều người nhận ra hoặc sẵn sàng thừa nhận. Lúc khiến ta tức giận, lúc đáng yêu; lúc quen thuộc, lúc bí ẩn — anh chị em ruột của chúng ta là những người cấu thành các mối quan hệ xã hội đầu tiên của chúng ta. Và quan hệ anh chị em là mối quan hệ lâu bền nhất trong đời nhiều người — cường độ tình cảm không kém sợi dây gắn kết giữa chúng ta với vợ/chồng và con cái của mình — chỉ vì mối quan hệ này bắt đầu khi chúng ta còn rất nhỏ."},{"label":"Paragraph 2","text":"Nghiên cứu mới đáng ngạc nhiên của Tiến sĩ Gene Brody phát hiện đứa con lớn học giỏi ở trường và được các bạn yêu mến sẽ mang đến cho cha mẹ “cảm giác hưởng ké vinh quang” — nâng cao lòng tự trọng của người mẹ. Rõ ràng, điều này đến lượt nó lại liên quan đến cách nuôi dạy tích cực hơn với đứa con nhỏ hơn, đứa nhỏ nhờ đó có ít vấn đề hành vi hơn. Ngược lại, nếu đứa con đầu khó nuôi, cha mẹ có thể trải qua vòng luẩn quẩn của bầu không khí căng thẳng trong gia đình."},{"label":"Paragraph 3","text":"Ngôi sao thể thao quốc tế Piri Weepu là một tay bóng bầu dục cứng rắn, nhưng ít nhất một phần tính cách cứng rắn của anh đã được rèn từ trong nhà. Anh trai Billy của anh bắt đầu chơi bóng bầu dục — húc ngã Piri khi anh mới bốn tuổi — để “rèn cho cậu ấy cứng cáp”. Điều này dường như có hiệu quả. Piri theo anh trai tham gia giải dưới bảy tuổi trước khi đi học. Những câu chuyện như vậy có bao nhiêu gia đình thì có bấy nhiêu: trong nhà kính hình thành là gia đình này, anh chị em tương tác theo những cách phức tạp khi các trường lực mạnh mẽ của cha mẹ, gen và nhân cách đã tác động. Điều này bắt đầu từ thứ tự sinh, thứ tự sinh quyết định vai trò trong trò chơi: con cả là người lãnh đạo, con giữa là người hòa giải, con út là người nổi loạn. Những vai trò này có thể theo suốt đời."},{"label":"Paragraph 4","text":"Nhà tâm lý học lâm sàng Claire Cartwright nói bà có một số thân chủ tin — và có thể không đúng sự thật — rằng họ bị đối xử khác với anh chị em, trong nhà một đứa con được ưu ái hơn những đứa khác. Họ rất tin chắc nhiều năm trước cha mẹ đánh giá họ khắt khe hơn, và họ luôn là người gây rắc rối. Sau này ở nơi làm việc, những người như vậy có thể đặc biệt thủ thế, nên cách hành xử của họ dễ chuốc lấy những đánh giá khắt khe."},{"label":"Paragraph 5","text":"Tuy nhiên, nghiên cứu cho thấy làm đứa con cưng của mẹ hay cha cũng có những cạm bẫy riêng. Nếu bạn ở nhà là đứa trẻ dễ chịu, biết hợp tác, bạn có thể giỏi làm hài lòng cha mẹ, sau này cũng giỏi làm hài lòng sếp. Nhưng khi trưởng thành bạn có thể thấy khó giữ quan điểm trước người có quyền lực, và thiếu định hướng. Mặt khác, người anh chị em hay quậy phá, gây phiền toái lúc nhỏ, sau này có thể diễn giải lại vai trò đó, biến những đặc điểm tìm kiếm sự chú ý thành thế mạnh như quyết tâm và khả năng lãnh đạo."},{"label":"Paragraph 6","text":"Anh chị em cùng cha mẹ, chia sẻ DNA, sao lại có thể khác nhau đến vậy? Một đáp án là thực tế mỗi người anh chị em lớn lên trong một gia đình khác nhau — một vi văn hóa độc đáo. Ví dụ, đứa con cả trong một thời gian là con một, nên trải nghiệm về cha mẹ hoàn toàn khác với những đứa sinh sau. Cha mẹ cũng đang trưởng thành, trải qua khó khăn hoặc may mắn, nên một người anh chị em có thể trải nghiệm sự ổn định và gần gũi, còn người khác có thể được nuôi lớn trong khủng hoảng."},{"label":"Paragraph 7","text":"$25"},{"label":"Paragraph 8","text":"Một cân nhắc khác là ngày nay nhiều gia đình nhỏ hơn và thân thiết hơn trước. Điều này có thể có lợi, vì so với trẻ đến từ gia đình lớn hơn hoặc chênh lệch tuổi lớn hơn, anh chị em thường hiểu nhau hơn và có thể giữ tình bạn suốt đời sau khi rời nhà, trong khi nhóm sau có thể mất liên lạc sau khi rời nhà. Ngoài ra, một nghiên cứu của Mỹ năm 2010 phát hiện có một chị/em gái — dù lớn hay nhỏ tuổi hơn — nghĩa là trẻ 10 đến 14 tuổi ít cảm thấy cô đơn, không được yêu thương, thiếu tự tin hoặc sợ hãi. Nghiên cứu này còn phát hiện có một anh chị em đầy yêu thương — bất kể giới tính — thúc đẩy hành vi tốt, như giúp hàng xóm làm việc nhà hoặc giúp các bạn khác ở trường."}],"questionExplanations":[{"sectionTitle":"Lời giải từng câu","items":[{"questionNumber":27,"text":"Dịch đề: Cha mẹ và anh chị em đóng vai trò ngang nhau trong việc định hình tính cách con người khi trưởng thành.\nĐáp án: NO\nGiải thích: Đề nói cha mẹ và anh chị em có vai trò “equal roles/ngang nhau”, nhưng bài nêu rõ anh chị em even more influential, tức ảnh hưởng lớn hơn. Vì vậy đề trái với quan điểm của tác giả, chọn NO."},{"questionNumber":28,"text":"Dịch đề: Những mối quan hệ xã hội đầu tiên của con người thường được thiết lập với anh chị em cùng giới.\nĐáp án: NOT GIVEN\nGiải thích: Bài chỉ nói “mối quan hệ xã hội đầu tiên liên quan đến anh chị em”, nhưng không nói những anh chị em này có phải of their own gender/cùng giới hay không. Đề thêm thông tin “cùng giới” mà bài không nhắc, nên chọn NOT GIVEN."},{"questionNumber":29,"text":"Dịch đề: Sau khi kết hôn, mối quan hệ của người ta với anh chị em thường ít được chú ý hơn.\nĐáp án: NOT GIVEN\nGiải thích: Bài quả có nhắc spouses/vợ chồng, nhưng chỉ nói quan hệ anh chị em có cường độ tình cảm không kém quan hệ vợ chồng và con cái. Đề nói “sau khi kết hôn quan hệ anh chị em ít được chú ý hơn”, bài không nói rõ “sau khi kết hôn” quan hệ có bị bỏ bê không, cũng không nói attention giảm. Vì vậy không phải bác bỏ mà là thiếu thông tin, chọn NOT GIVEN."},{"questionNumber":30,"text":"Dịch đề: “Cảm giác hưởng ké vinh quang/tự hào” của cha mẹ có lợi cho các con sinh sau.\nĐáp án: YES\nGiải thích: later siblings trong đề tương ứng younger children trong bài. Bài nói parental basking khiến cha mẹ tích cực hơn với con nhỏ, con nhỏ ít vấn đề hành vi hơn. Vì vậy parental basking có lợi cho con sinh sau, chọn YES."},{"questionNumber":31,"text":"Dịch đề: Tác giả đưa ra quan điểm gì về thứ tự sinh ở đoạn ba?\nĐáp án: B\nGiải thích: Bài nói birth order quyết định vai trò thời thơ ấu, và những vai trò này có thể kéo dài suốt đời. Tức là thứ tự sinh có thể ảnh hưởng đến đặc điểm tính cách khi trưởng thành. B \"It may shape the characteristics of adults.\" đúng. A “cha mẹ đánh giá thấp vai trò của nó” không được nhắc; C “tầm quan trọng giảm dần khi lớn lên” ngược lại; D “ảnh hưởng hơn gen” không được so sánh."},{"questionNumber":32,"text":"Dịch đề: Bài cho chúng ta biết gì về một số thân chủ của Claire Cartwright?\nĐáp án: C\nGiải thích: Then chốt ở it might not have been true, cho thấy cách các thân chủ này hiểu hay nhớ trải nghiệm thời thơ ấu chưa chắc chính xác. Tương ứng C \"Their perceptions of childhood may be inaccurate.\" A “cha mẹ đối xử công bằng với họ” không phải sự thật tác giả xác định; B “bị anh chị em đối xử khắt khe” sai, bài nói là cha mẹ đánh giá khắt khe hơn; D “khi trưởng thành gần gũi anh chị em hơn” không được nhắc."},{"questionNumber":33,"text":"Dịch đề: Quan điểm chính của tác giả về anh chị em ở đoạn năm là gì?\nĐáp án: C\nGiải thích: Cốt lõi đoạn năm là: những đặc điểm tưởng tiêu cực thời nhỏ, khi trưởng thành có thể được chuyển thành thế mạnh. Tương ứng C \"Negative characteristics in children can become positive in adults.\" B khái quát quá mức, bài không nói đứa con được cưng sẽ thành nhà lãnh đạo giỏi, mà nói disruptive child có thể chuyển thành khả năng lãnh đạo; D nói attention-seeking children không thể làm hài lòng sếp, bài không nói như vậy."},{"questionNumber":34,"text":"Dịch đề: Điều nào sau đây tóm tắt tốt nhất lập luận của tác giả ở đoạn sáu?\nĐáp án: D\nGiải thích: Đoạn sáu giải thích vì sao anh chị em cùng cha mẹ, chia sẻ DNA lại khác nhau nhiều: vì môi trường gia đình thay đổi theo thời gian, tình trạng cha mẹ và hoàn cảnh gia đình cũng thay đổi. Tương ứng D \"The family environment may change over time.\" A “nhiều trẻ có người cha/mẹ ưa thích” không được nhắc; B “kỹ năng nuôi dạy của cha mẹ tốt lên theo thứ tự sinh của con” không phải cốt lõi; C “anh chị em bẩm sinh tính cách khác nhau” không phải trọng tâm đoạn này."},{"questionNumber":35,"text":"Dịch đề: Annette Henderson cho rằng tương tác của trẻ nhỏ với anh chị lớn hơn bao gồm…\nĐáp án: G\nGiải thích: unintentional instruction/dạy dỗ vô tình, học được cụm từ và khái niệm xã hội, khái quát thành learning experiences/trải nghiệm học tập. Vì vậy câu 35 chọn G."},{"questionNumber":36,"text":"Dịch đề: Một nghiên cứu của Cambridge phát hiện, dù anh chị em hay đánh nhau, họ vẫn thích…\nĐáp án: B\nGiải thích: play and make-believe tương ứng imaginative games/trò chơi giàu tưởng tượng. Vì vậy câu 36 chọn B."},{"questionNumber":37,"text":"Dịch đề: Nghiên cứu năm 2003 cho thấy để tìm sự chú ý, trẻ em sẽ phát triển…\nĐáp án: F\nGiải thích: differentiate themselves/làm mình khác đi, stronger personalities, better sense of their own identity đều chỉ về “cá tính riêng mạnh hơn”. Vì vậy câu 37 chọn F greater individuality."},{"questionNumber":38,"text":"Dịch đề: Một yếu tố khác là xu hướng gia đình nhỏ, điều này có thể nghĩa là anh chị em ngày nay khi trưởng thành có được…\nĐáp án: I\nGiải thích: know each other better và remain lifelong friends khái quát thành closer relationships/quan hệ gần gũi hơn. Vì vậy câu 38 chọn I."},{"questionNumber":39,"text":"Dịch đề: Một nghiên cứu của Mỹ năm 2010 liên hệ việc có chị/em gái với … của trẻ 10–14 tuổi.\nĐáp án: K\nGiải thích: “ít cô đơn, không thấy không ai yêu, ít tự ti hay sợ hãi” thuộc trạng thái tâm lý tốt hơn, tương ứng mental well-being/sức khỏe tinh thần, hạnh phúc tinh thần. Vì vậy câu 39 chọn K."},{"questionNumber":40,"text":"Dịch đề: Cuối cùng, theo cùng nghiên cứu, có anh chị em có thể thúc đẩy…\nĐáp án: D\nGiải thích: good deeds, như giúp hàng xóm, giúp bạn học, khái quát thành generous behaviour/hành vi hào phóng, hay giúp đỡ người khác. Vì vậy câu 40 chọn D."}]}]}}}]

READING PASSAGE 3

All in the family

Questions 27-30

Questions 31-34

Questions 35-40